Morgan Stanley analistlerinin yayınladığı son rapora göre, Avrupa önümüzdeki aylarda ciddi bir diesel arzı sorunuyla karşı karşıya kalabilir. Kasım ayına kadar kıtadaki diesel stoklarının 2015 yılından bu yana görülen en düşük seviyeye gerilemesi bekleniyor. Uzmanlar, küresel tedarik zincirlerindeki hassasiyetin Avrupa’nın enerji güvenliğini doğrudan etkilediğini vurguluyor.
Üretim Neden Yeterli Değil?
Almanya gibi devasa rafineri kapasitesine sahip ülkeler dahi neden dışa bağımlı kalıyor? Petrol rafinerilerinin teknik yapısı, tek bir ürüne (örneğin sadece diesel) odaklanmalarına izin vermiyor. Bir varil ham petrolden benzin, gaz yağı ve fuel-oil gibi farklı ürünlerin belirli oranlarda çıkması zorunluluğu, üretimi esnek olmaktan çıkarıyor. Bu da Avrupa’nın ihtiyaç duyduğu dieselin önemli bir kısmının Amsterdam, Rotterdam ve Anvers (ARA) limanları üzerinden ithal edilmesini zorunlu kılıyor.
Tedarik Zincirinde Yeni Rota
Şubat 2023’te yürürlüğe giren Rusya petrol ambargosu, tedarik dengelerini kökten değiştirdi. Bugün Avrupa, diesel ihtiyacını ABD, Hindistan ve Körfez ülkelerinden (Suudi Arabistan, Kuveyt, BAE) karşılıyor. Ancak bu yeni rotalar hem daha uzun hem de Hürmüz Boğazı veya Süveyş Kanalı gibi jeopolitik açıdan hassas noktalardan geçiyor. Bu noktalardaki en ufak bir aksama, Avrupa pazarında fiyat dalgalanmalarını tetikleyebiliyor.
Stratejik Rezervler Yeterli mi?
Peki, olası bir krizde Avrupa ne kadar güvende? Almanya örneğinde olduğu gibi, birçok ülke yasal zorunluluk gereği 90 günlük net ithalatı karşılayacak stratejik petrol rezervi tutuyor. Erdölbevorratungsverband (EBV) tarafından yönetilen bu devasa stoklar, sadece savaş veya doğal afet gibi ekstrem durumlarda devreye giriyor. Günlük bazda yaklaşık 947.000 varil diesel ve fuel-oil tüketen Almanya’nın, sadece diesel tarafında 4 milyon tonu aşkın stratejik rezervi bulunuyor. Ancak uzmanlar, bu rezervlerin fiyat artışlarını dengelemek için değil, yalnızca arzın tamamen kesildiği kriz senaryoları için tasarlandığı konusunda uyarıyor.
Kaynak: www.auto-motor-und-sport.de
